DEN OEVER - Boven op de visafslag van Den Oever is de eerste all-skycamera van Noord-Holland geplaatst. De bijzondere onderzoekscamera brengt de helderheid van de volledige hemel boven de haven en de Waddenzee in beeld en laat zien waar kunstlicht en zogeheten sky glow vandaan komen. De plaatsing is een initiatief van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland en is uitgevoerd in samenwerking met de Visafslag Den Oever en de Rijksuniversiteit Groningen. Het project vindt plaats in het kader van de Nacht van de Nacht.

De visafslag vormt een centraal punt in de haven van Den Oever en is daardoor een uiterst geschikte locatie voor de camera. Vanaf het dak kan de lichtuitstraling vanuit verschillende delen van de haven en de Waddenzee worden gemeten. De metingen vormen een startpunt voor verder onderzoek naar het verminderen van lichtvervuiling in en rondom het Waddengebied. Waarbij het doel is om de negatieve effecten van lichtvervuiling op natuur, biodiversiteit en het natuurlijke nachtritme te verminderen, zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid en functionaliteit in de haven.

Volledige hemelkoepel in beeld

De all-skycamera is ontwikkeld door de Rijksuniversiteit Groningen en maakt beelden van de volledige hemelkoepel, inclusief de horizon. “De haven van Den Oever is een interessante meetlocatie door de combinatie van havenactiviteiten en de nabijheid van het donkere Waddengebied. Met de camera kunnen we de lichtvervuiling continu en in alle richtingen monitoren”, vertelt Nynke Visser van de Rijksuniversiteit Groningen.

Door de metingen gedurende een langere periode uit te voeren, ontstaat inzicht in veranderingen in de hoeveelheid licht in en rondom de haven en de Waddenzee. Ook wordt duidelijk welke invloed bijvoorbeeld weersomstandigheden, seizoenen en aanpassingen aan de verlichting hebben.

Van nachtschouw naar concrete maatregelen

De plaatsing van de camera volgt op een eerdere nachtschouw in de haven van Den Oever. Tijdens deze schouw is samen met deskundige Piet Zijlstra onderzocht op welke plekken de verlichting aangepast kan worden; de kleur licht, het beter richten of afschermen van armaturen, basislichtniveau en het gebruik van tijdschakelaars en dimregimes.

De Natuur en Milieufederatie Noord-Holland onderzoekt nu samen met de gemeente Hollands Kroon hoe deze kansen verder kunnen worden uitgewerkt. De gegevens van de all-skycamera helpen om toekomstige maatregelen te onderbouwen en het effect ervan te volgen.

Duisternis is belangrijk

Wereldwijd neemt de hoeveelheid kunstlicht in de nacht toe. Hierdoor verdwijnt het natuurlijke donker steeds verder. Dat heeft gevolgen voor mensen, dieren en planten. Het natuurlijke ritme van licht en donker is belangrijk voor rust, gezondheid en het functioneren van ecosystemen, zeker in de Waddenzee, die is aangewezen als UNESCO Werelderfgoed. “Met deze camera maken we zichtbaar waar lichtvervuiling ontstaat en kunnen we samenwerken aan slimme oplossingen die de natuur beschermen, zonder de veiligheid en functionaliteit van de haven uit het oog te verliezen,” aldus Kees Nellen van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland.

Nachtvlinders blijven rond lampen cirkelen, ontwikkeling van insecten kan worden verstoord, trekvogels kunnen uit koers raken en vleermuizen verliezen leefgebied doordat zij verlichte plekken mijden. Daarnaast beïnvloedt kunstlicht de groeicyclus van bomen en planten, waardoor zij bijvoorbeeld eerder uitlopen of hun bladeren later verliezen.

Het terugdringen van onnodige verlichting draagt daarom bij aan het beschermen van de biodiversiteit, het besparen van energie en het behouden van het nachtelijke landschap van UNESCO Werelderfgoed Waddenzee.